ખુદ અમેે તો ન પહોંચી શક્યા મંઝીલે, વાટ કિંતુ બીજાને બતાવી દીધી   નિષ્ફળતાએ રમત અને જિંદગીની વાસ્તવિકતા છે, પણ આ નિષ્ફળતા જ ઘણીવાર સફળતાના એવા રાજમાર્ગના દરવાજા ઉઘાડી દેે છે કે, જેના થકી આવનારી પેેઢી આસમાની ઉંચાઈને હાંસલ કરી શકે છે. પોતાની નિષ્ફળતા પર શોક કરવા કેે પ્રયાસોને છોડી દેવાને બદલે કવિ બેફામની જાણીતી ગઝલના શબ્દોને પોતાનો જીવનપથ બનાવનારા મૂક-સેવકો જ ચમત્કારિક સફળતાના પાયામાં રહેલા હોય છે.  ભારતની પ્રાચીન શસ્ત્રવિદ્યા તીરંદાજી આધુનિક સમયમાં હવે રમત સ્પર્ધાનું સ્વરુપ ધારણ કરી ચૂૂકી છે, તેની વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતના 92 વર્ષના સુવર્ણચંદ્રકના દુષ્કાળનો અંત મહારાષ્ટ્રની 17 વર્ષની કિશોરી અદિતી સ્વામીએ આણ્યો. અદિતીએ જર્મનીના બર્લિનમાં તીરંદાજીની કમ્પાઉન્ડ ઈવેન્ટમાં ધાર્યા નિશાન પાર પાડતાં વિશ્વવિજેતાનો તાજ ધારણ કરનારી સૌપ્રથમ ભારતીય તરીકેનો વિક્રમ નોંધાવ્યો. અદિતીની ઐતિહાસિક સફળતાની ઉજવણીને બેેવડાવતા 21 વર્ષના ઓજસ દેવતળેએ ક્મ્પાઉન્ડ તીરંદાજીમાં પુરુષોની સ્પર્ધામાં વિશ્વવિજેેતા બનવાની સિદ્ધિ હાંસલ કરી. આ સાથે 1931થી યોજાતી તીરંદાજીની વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતને 92 વર્ષ એક ...

' સફર મેં ધૂપ ભી હોગી , ચલ સકો તો ચલો ; સભી હૈ ભીડ મેં તુમ ભી નિકલ સકો તો ચલો... ' નીદા ફાઝલીની જાણીતી પંક્તિઓ કઠોર   વાસ્તવિકતાના ચિત્રણની સાથે હોંસલાને પડકાર ફેંકે છે. મુશ્કેલીઓ અને વિઘ્નો જ વ્યક્તિને તેની કાબેલિયતનો અને પ્રતિભાના વિસ્તારનો અહેસાસ કરાવે છે અને આ જ બાબત સફળતાને વધુ આનંદદાયક તો બનાવે જ છે, પણ તેની સાથે સાથે તે અન્યો માટે દીવાંદાડીની ગરજ પણ સારે છે. આવી જ સફળતા કઝાખસ્તાનની રાજધાની અસ્તાનામાં યોજાયેલી એશિયન કુસ્તી ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતના એકમાત્ર સુવર્ણ સિતારા તરીકે બહાર આવેલો 19 વર્ષનો અમન સહરાવત ખરેખર ભારતીય કુસ્તીના સહેરા સમાન છે. કુસ્તી ભારતની પરંપરાગત રમત રહી છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્પર્ધાઓમાં સફળતાના દ્રષ્ટીકોણથી જોતા ભારત હજુ તેની ક્ષમતા પ્રમાણેના ચંદ્રકો હાંસલ કરી શકતું નથી તેવું સ્પષ્ટ થાય છે. એશિયાન કુસ્તી ચેમ્પિયનશિપમાં છેલ્લા બે વર્ષથી ભારતને એક માત્ર સુવર્ણ ચંદ્રક મળી રહ્યો છે અને તે પણ ફ્રિસ્ટાઈલ કુસ્તીની 57 કિલોગ્રામ વજનવર્ગની સ્પર્ધામાં તો છેલ્લા ચાર વર્ષથી ભારતે દબદબો જમાવ્યો છે. સળંગ ત્રણ વખતથી ચેમ્પિયન બનનારો રવિ દહિયા ઓલિમ્પિકમાં રજત ચંદ્રક હાંસલ કર...

- અમેરિકાના ઓરેગનના પોર્ટલેન્ડમાં જન્મેલા ફોસબરીને ઊંચી કૂદમાં પરંપરાગત પદ્ધતિઓ અનુકૂળ ના આવી ને તેમણે પોતાની આગવી પદ્ધતિ વિકસાવી ઓલિમ્પિકમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો તેમની પદ્ધતિ છેલ્લા છ દાયકાથી ટોચના એથ્લીટ્સની પહેલી પસંદ બની રહી છે રસ્તો નહીં જડે તો રસ્તો કરી જવાના , થોડા અમે મુંઝાઈ મનમાં મરી જવાના ! શાળાના પાઠ્યક્રમમાં સામેલ અમૃત ઘાયલની આ પંક્તિઓ ભાવિ નાગરિકોને નવા સ્ટાર્ટઅપ માટે સ્ટાર્ટઅપ શબ્દના જન્મ પહેલેથી પ્રેેરણા આપતી રહી છે ! પ્રત્યેક મહાન વ્યક્તિની વિશેષતા એ છે કે , તેઓએ પરંપરાગત માર્ગો અને વિચારોથી અલગ જઈને કશું નવું કરવાની કોશીશ કરી. જે કાળની કેડીએ એક સમયે નવીન અને અપ્રચલિત મનાતું તે જ સફળતાનો રાજમાર્ગ બની રહે છે. આવું જ કંઈક અમેરિકાના ઊંચી કૂદના ખેલાડી રિચાર્ડ ડગ્લાસ ફોસબરી સાથે પણ બન્યું હતુ. તેમને તેમના સમયમાં પ્રચલિત એવી ઊંચી કૂદની તમામ પદ્ધતિઓમાંથી કોઈ અનુકૂળ ન આવી અને આ જ કારણે તેમણે એક નવી જ પદ્ધતિ વિકસાવી , જેમાં ખેલાડી ઊંચી કૂદમાં જમીનને સમાંતર ઊંચાઈ પર આડા બાંધેલા વાંસ પરથી પહેલા માથુ , પછી ખભા અને છેલ્લે પગને પસાર કરે છે. આ સમયે તેનો ચહરો આકાશ તરફ રહે છે અને તે પ...