ઘણી વખત નાની-નાની ઘટનાઓ જિંદગી પર ઘણો મોટો પ્રભાવ છોડી જતી હોય છે. એકાદ નાનકડો વળાંક વિરાટ જહાજને એવી નવીનતમ સફર પર અગ્રેસર કરી દે છે, જેમાં ઘણી વખત પૂર્વનિર્ધારિત રાહ કરતાં વધુ તોફાનો આવે છે, પણ આખરે તેના થકી જે મંઝિલને હાંસલ કરી શકાય છે, તે ખરેખર બેજોડ હોય છે. નિર્ધારિત લક્ષ્ય કરતાં પણ વધુ ઊંચાઈને હાંસલ કરવા માટેની પાયાની શરત એ છે કે, સરેરાશ સાથીઓ પર નજર દોડાવ્યા વિના જ પોતાની જ મહેનતની રેખાને લંબાવી દેવામાં આવે. આ સાથે પોતાના નિર્ણયમાં ભરોસો રાખવો પણ જરુરી છે અને તેના થકી જ કલ્પનાતીત સફળતાને હાંસલ કરી શકાય છે. આવી જ અસાધારણ અને અનપેક્ષિત સફળતા પશ્ચિમી આફ્રિકન દેશ આઈવરી કોસ્ટના ફૂટબોલર સેબાસ્તીયન હાલેરે હાંસલ કરી બતાવી છે.  યુરોપીયન દેશો વચ્ચેની મેજર ફૂટબોલ ચેમ્પિયનશિપ જેમ યુરો કપ તરીકે અને એશિયાના દેશો વચ્ચેની એલિટ ફૂટબોલ ટુર્નામેન્ટ જેમ એશિયન કપ તરીકે ઓળખાય છે, તેવી જ રીતે આફ્રિકન દેશો વચ્ચેની સર્વોચ્ચ ફૂટબોલ ટુર્નામેન્ટ કે જે આફ્રિકન કપ ઓફ નેશન્સ તરીકે ઓળખાય છે, તેમાં પશ્ચિમી આફ્રિકન દેશ આઈવરી કોસ્ટે ચેમ્પિયન બનવાની સાથે અનોખો ઈતિહાસ રચી દીધો છે. ઘરઆંગણે યોજાયેલા આફ્રિકન કપ ઓફ...

મુશ્કીલેં મારગ દિખાતી હૈં મુઝે, આફતેં બઢના બતાતી હૈં મુઝે; પંથ કી ઉત્તુંગ-દુર્દમ ઘાટિયાં, ધ્યેય-ગિરિ ચઢના સિખાતી હૈં મુઝે... - હિન્દીના વિખ્યાત કવિ ગોપાલદાસ નીરજની પંક્તિઓ મુશ્કેલઓની પર્વતમાળાને પાર કરવાના હોંસલાના પ્રતિબિંબ સમાન છે. મુશ્કેલીઓ અને પરેશાનીઓથી દૂર ભાગવાને બદલે તેનો સામનો કરનાર જ તેમાંથી રસ્તો શોધી શકે છેે અને તેે જ તેની સફળતાનો રાજમાર્ગ બની રહે છે. દુનિયા જેને અશક્ય કે અસંભવ માનતી હોય તેને જ સખત મહેનત અને સતત અભ્યાસથી સહજ સાધ્ય બનાવનારી વ્યક્તિઓ જ પોતાની સ્થિતિને તો સુધારી શકે જ છે, તેની સાથે સાથે અન્યો માટે પણ પ્રેરણારુપ બની શકે છે.  ભારતની આવી જ એક 16 વર્ષની કિશોરી શીતલ દેવીએ એશિયન પેરા ગેમ્સમાં અસાધારણ દેખાવ કરતાં તીરંદાજીની સ્પર્ધામાં બે સુવર્ણ અને એક રજત એમ ત્રણ ચંદ્રકો હાંસલ કરી બતાવ્યા છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, શીતલને કુદરતે બંને હાથ આપ્યા નથી, પણ તેણે આ પરિસ્થિતિને સ્વીકારીને આગળ વધવાનો રસ્તો શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો અને તેના આ જ પ્રયાસો તેને જમ્મુ-કાશ્મીરના એક નાનકડા ગામડામાંથી ચીનના હાંગઝોઉમાં રમાયેલી એશિયન પેરા ગેમ્સના ત્રણ ચંદ્રકો સુધી લઈ ગયા. શીતલના જઝ્બા અ...

મહાન ખેલાડીઓ તૈયાર નથી, પણ જન્મે છે તેવી અતિ પ્રચલિત દંતોક્તિ અસાધારણ પ્રતિભા અને તેને વિકાસ માટે મળેલા અનુકૂળ વાતાવરણના સમન્વયને દર્શાવે છે. આમ છતાં ગમે તેટલી વિશિષ્ટ પ્રતિભા હોય પણ જ્યાં સુધી તે કસોટીના સંઘર્ષને પાર ન કરે ત્યાં ઊંચાઈને હાંસલ કરી શકતી નથી. આ માટે પોતાની જાતને તત્કાલીન પડકારો માટે તૈયાર રાખવા માટે મહેનત એ પાયાની શરત છે અને સખત મહેનતનો કોઈ વિકલ્પ નથી. તેના સહારે જ વિશિષ્ટ પ્રતિભાઓ એવી અસાધારણ સિદ્ધિ હાંસલ કરી શકે છે, જે પૂરોગામી અને અનુુગામીઓ વચ્ચે ઉત્તુંગ શિખર સમાન ગૌરવપૂર્ણ સ્થાન મેળવે છે અને સુવર્ણની જેમ દરેક પેઢીને તેના ઝળહળાટથી ચકિત કરે છે.  ભારતમાં બહોળી લોકપ્રિયતા અને વ્યાપ ધરાવવા છતાં વોલીબોલની રમતમાં રાષ્ટ્રીય ટીમના પર્ફોર્મન્સ તેમજ તેના સ્ટાર ખેલાડીઓ અંગે સામાન્ય નાગરિકો લગભગ અંધારાં જ જોવા મળતા હોય છે. ક્રિકેટના ભગવાન તરીકેની તેંડુલકરની ઓળખ તો સર્વવિદીત છે. જોકે, ભારતીય વોલીબોલની રમતના ભગવાન તરીકેેનું ગૌરવ ધરાવતા જીમ્મી જ્યોર્જના નામથી જૂજ રમતચાહકો જ પરિચીત હશે. કેરળના આ છ ફૂટ અને બે ઈંચની ઉંચાઈ ધરાવતા ખેલાડીએ એક જમાનામાં ટાંચા સાધનો અને મર્યાદિત સંસાધનો ...

નાની હોય કે મોટી પણ દરેક સફળતાના શિખર સુધી પહોંચવાનો સંંઘર્ષ એ એવરેસ્ટને સર કરવા જેટલું જ ભગીરથ કાર્ય બની રહે છે. અભાવોની વચ્ચે હોય કે વૈભવની વચ્ચે પણ જ્યાં સુધી વ્યક્તિ તેમાં જ સંતોષ માનવાને બદલે જ્યારે પોતાની આગવી પ્રતિભાની તલાશની સફર શરુ કરે છે, ત્યારે એક અલગ જ ઈતિહાસ રચાય છે. ઘણી વખત સ્પોટલાઈટથી દૂર રહીને ગુમનામીમાં સંઘર્ષ કર્યા બાદ સફળતાના શિખરોને સર કરવા અને કોઈ મહાન વ્યક્તિની ઓળખના પડછાયામાં રહીને આગળ વધવા પ્રયત્ન કરવો - એ બંનેમાં ઘણો તફાવત છે. જોકે બંંને પરિસ્થિતિમાં અલગ-અલગ છતાં પડકારો તો રહેલા જ છેે. એકમાં જરુરિયાતને પૂરી કરવાનો તો બીજામાં લોકોની અપેક્ષાઓનો ભાર વ્યક્તિના મનોબળની આકરી કસોટી કરે છે. આ બધા વચ્ચે ટકી રહેવાનો જુસ્સો જ સફળતાની પહેલી શરત બની રહે છે.  રમત વિશ્વમાં ધ ગ્રેટેેસ્ટ તરીકેની ઓળખ ધરાવતા મહાન બોક્સર મુહમ્મદ અલીની ઓળખ આપવા માટે તો કહી શકાય કે, સિર્ફ નામ હી કાફી હૈ... મહાન બોક્સર હોવાની સાથે અમેરિકામાં રંગભેદ સામેની લડાઈમાં અગ્રણીની ભૂમિકા ભજવનારા મુહમ્મદ અલીએ જે ઊંચાઈ રમતવીર તરીકે હાંસલ કરી હતી, તેના કરતાં વધુ ઊંચાઈ તેમણે સમાજસેવા કરીને પ્રાપ્ત કરી હતી અને...

પ્રયાસોમાં સાતત્ય થકી જ સફળતાને હાસંંલ કરી શકાય છે, પણ સફળતા મેળવ્યા પછી પણ જો શ્રેષ્ઠતાની તલાશને જારી રાખવામાં આવે તો નિપૂર્ણતાની નજીક પહોંચવાથી દુનિયાની કોઈ પણ તાકાત અટકાવી શકતી નથી. આ જ કારણે વિશ્વના મહાન ખેલાડીઓ હોય કે પછી જ્ઞાનસમૃદ્ધ તજજ્ઞો દરેક પોતપોતાના ક્ષેત્રમાં વર્ષો વિતાવવા છતાં પોતાની ઓળખ અભ્યાસુ તરીકેની જ આપતા હોય છે, કારણ કે નવુ શીખવા માટે ઉત્સુક રહેનારી વ્યક્તિને તો વર્ષોની તપશ્ચર્યા પણ ઓછી લાગે છે અને તેની સામે જિતના આગે જાંઉ, ગહરા હોતા જાએ... જેવો આખો સમુદ્ર તેને પડકારતો ઉભો હોય તેવો અહેસાસ થતો હોય છે.  મોટાભાગે હાંસિયામાં જ જોવા મળતા મહિલા ફૂટબોલમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી સફળતાના એક પછી એક શિખરો સર કરીને 25 વર્ષની ઐતાના બોનમાતી ખળભળાટ મચાવી રહી છે. સ્પેનિશ ફૂટબોલના પાવરહાઉસ તરીકે ઓળખાતા બાર્સેલોનામાં જુનિયર ખેલાડી તરીકે જોડાયેલી બોનમાતીએ તેની કલબને ઘરઆંગણાની લીગની સાથે સાથે બે વખત યુરોપીયન ચેમ્પિયન તરીકેનો ખિતાબ અપાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. આટલું જ નહીં, તેણે ચાલુ વર્ષે મહિલા ફૂટબોલમાં સ્પેનને પહેલીવાર વર્લ્ડ ચેમ્પિયન બનાવવામાં પાયાની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ જ કારણે ફ...

સાતત્ય જ વિકાસનો ખરો પાયો છે. નવી પેઢીએ હંમેશાા તેમના પૂૂરોગામીની સિદ્ધિઓની બરોબરી મેળવવા કે પછી તેને અતિક્રમી જવાના પ્રયાસમાં જ રત રહેવાની જરુર છે. જેથી કરીને ભૂતકાળની બરોબરીએ કે પછી તેના કરતાં એક ડગલું આગળ વર્તમાનની યશોગાથા પણ આલેખાય. જે આવનારી પેઢી માટે એવો પડકાર બની રહે કે જેનાથી આગળ વધવાનું સ્વપ્ન તેમની આંખોામાં સાહજિક રીતે રોપાઈ જાય. જ્યારે વર્તમાન પોતાને સમૃદ્ધ અને સિદ્ધિસભર બનાવી લેે છે, ત્યારે ભૂતકાળનું પ્રભુત્વ પરોઢ થતાં ઝાંખા થયેલા ઝળાહળાં થતા તારા જેવું બની રહે છે.  ભારતીય બોક્સિંગ જગતમાં પણ વર્તમાન પેઢીએ તેમની સખત મહેનત અને પરિશ્ચમને સહારે દુનિયાભરમાં ડંકો વગાડી દીધો છે. ઘરઆંગણે યોજાયેલી મહિલા બોક્સિંગની વિશ્વ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતની એક સાથે ચાર બોક્સરોએ સુવર્ણસિદ્ધિ હાંસલ કરતાં 17 વર્ષ જૂના ઈતિહાસને દોહરાવ્યો. તેની સાથે સાથે વિશ્વ વિજેતા બનવા માટેની સ્પર્ધામાં શ્રેષ્ઠતાના શીખરને પણ પ્રાપ્ત કરી લીધું છે. ભારતને વિશ્વવિજેેતા બનીને ગૌરવ અપાવનારી મહિલા બોક્સરોમાં  નિખત ઝરીન, લવલીના બોર્ગોહેન, નીતુ ઘંઘાસ તેમજ સ્વિટી બૂરાનો સમાવેશ થાય છે. જેમણે પોતાની પ્રતિભા થકી માત્ર હ...

- અમેરિકાના ઓરેગનના પોર્ટલેન્ડમાં જન્મેલા ફોસબરીને ઊંચી કૂદમાં પરંપરાગત પદ્ધતિઓ અનુકૂળ ના આવી ને તેમણે પોતાની આગવી પદ્ધતિ વિકસાવી ઓલિમ્પિકમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો તેમની પદ્ધતિ છેલ્લા છ દાયકાથી ટોચના એથ્લીટ્સની પહેલી પસંદ બની રહી છે રસ્તો નહીં જડે તો રસ્તો કરી જવાના , થોડા અમે મુંઝાઈ મનમાં મરી જવાના ! શાળાના પાઠ્યક્રમમાં સામેલ અમૃત ઘાયલની આ પંક્તિઓ ભાવિ નાગરિકોને નવા સ્ટાર્ટઅપ માટે સ્ટાર્ટઅપ શબ્દના જન્મ પહેલેથી પ્રેેરણા આપતી રહી છે ! પ્રત્યેક મહાન વ્યક્તિની વિશેષતા એ છે કે , તેઓએ પરંપરાગત માર્ગો અને વિચારોથી અલગ જઈને કશું નવું કરવાની કોશીશ કરી. જે કાળની કેડીએ એક સમયે નવીન અને અપ્રચલિત મનાતું તે જ સફળતાનો રાજમાર્ગ બની રહે છે. આવું જ કંઈક અમેરિકાના ઊંચી કૂદના ખેલાડી રિચાર્ડ ડગ્લાસ ફોસબરી સાથે પણ બન્યું હતુ. તેમને તેમના સમયમાં પ્રચલિત એવી ઊંચી કૂદની તમામ પદ્ધતિઓમાંથી કોઈ અનુકૂળ ન આવી અને આ જ કારણે તેમણે એક નવી જ પદ્ધતિ વિકસાવી , જેમાં ખેલાડી ઊંચી કૂદમાં જમીનને સમાંતર ઊંચાઈ પર આડા બાંધેલા વાંસ પરથી પહેલા માથુ , પછી ખભા અને છેલ્લે પગને પસાર કરે છે. આ સમયે તેનો ચહરો આકાશ તરફ રહે છે અને તે પ...

દરેક નવી શરુઆતનો પ્રારંભ સંઘર્ષથી જ થાય છેે. સફળતાનો રાજમાર્ગ તૈયાર થઈ ગયા બાદ દૂર-સુદૂરની સફર ખેડવી રમત વાત બની રહે છે, પણ સાવ અજાણી ભૂમિ પર કેડી કંડારવા માટેનો પહેલવહેલો પ્રવાસ લોહીલુહાણ પગ અને અનિશ્ચિતતાના અજંપાથી ભરેલો હોય છે. જ્યાં સુધી કોઈ પોતાની જાતને દાવ પર લગાવીને દર્દનાક અહેસાસમાંથી પસાર થતું નથી,ત્યાં સુધી કોઈ પણ ક્ષેેત્રમાં સફળતાની નવી રાહને તૈયાર થતી નથી. આ જ કારણે નવી શરુઆત કરવામાં હંમેશા કંટકો અને પથ્થરોનો સામનો કરવાની તૈયારી રાખવી પડે છે અને દરેક ક્ષેત્રમાં નવી પહેલ કરનારનો અનુભવ આવો જ રહે છે અને જેે તેેને સહન કરવાની તાકાત બતાવે છેે, તેને જ પાયોનિયર તરીકેની ઓળખ મળી રહે છે.  ટેનિસ વિશ્વમાં ભારતીય મહિલા ખેલાડી તરીકે અનેક કીર્તિમાન સ્થાપિત કરવાની સાથે યુવા મહિલા ખેલાડીઓને બંધનો તોડીને આગળ વધવાની પ્રેરણા પૂરી પાડનારી સાનિયા મિર્ઝાની બે દાયકાની કારકિર્દી પર તેણે પૂર્ણવિરામ મૂકી દીધું છે. સાનિયાની ટેનિસ કોર્ટમાંથી થયેલી વિદાયને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય મહિલા ટેનિસમાં એક પ્રકારનો ખાલીપો સર્જાયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ટેનિસમાં ડબલ્સ પ્લેેયર તરીકે સીમાચિહ્નરુપ સફળતા હાંસલ કરનાર...

‘શ્રધ્ધા જ મારી લઈ ગઈ મંઝિલ ઉપર મને, રસ્તો ભૂલી ગયો તો દિશાઓ ફરી ગઈ’ આત્મવિશ્વાસ થકી અસાધારણ અને કલ્પનાતીત સફળતાને હાંસલ કરી શકાય છે – એ હકીકતનું પ્રતિબિંબ પાડતી ગઝલની પંક્તિના ઘણા ઉદાહરણોથી ઈતિહાસ અને વર્તમાન ભરચક છે. વ્યક્તિની સામે એક પછી એક મુશ્કેલ કોયડા સર્જતી જિંદગીના પડકારની સામે ઝિઁદાદિલીથી ઝઝુમવાની તાકાત જ પ્રતિભાનો વિસ્તાર કરે છે. ક્રિકેટમાં બ્રેડમેન-તેંડુલકર, ફૂટબોલમાં પેલે, બોક્સિંગમાં મુહમ્મદ અલી જેવા મહાન ખેલાડીઓએ પોતાની પ્રતિભાને શ્રેષ્ઠતાની એટલી ઊંચાઈએ પહોંચાડી કે, જેના થકી તેઓ ખુદ જ તેમની રમતની ઓળખ બની ગયા. યુવા વયે રમતમાં સફળતા મેળવવાનું સ્વપ્ન જોયા બાદ તેની પાછળ મૂકેલી આંધળી દોટને કારણે જ તેઓ આટલી ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શક્યા હતા. અમેરિકાની લોકપ્રિય રમત બાસ્કેટબોલમાં માઈકલ જોર્ડન અને મેજિક જોન્સન જેવા મહાન ખેલાડીઓની હરોળમાં હવે ધ કિંગ તરીકેની ઓળખ ધરાવતા લેબ્રોન જેમ્સે પણ સ્થાન મેળવી લીધું છે.  છેક 38 વર્ષની ઉંમરે પહોંચેલા લેબ્રોનની ટોચના બાસ્કેટબોલર તરીકેની કારકિદીએ બે દાયકાની લાંબી સફર ખેડી છે. જોકે ઓલ્ડ વાઈનની જેમ લેબ્રોનની ઉંમર જેમ જેમ વધતી જાય છે, તેમ તેમ તેની કારક...