રમતમાં એ તાકાત છે કે, તે ખેેલાડીના જીવનમાં આમૂલ પરિવર્તન આણી શકેે છેે. ખેલાડી બનવા માત્રથી વ્યક્તિને નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવવાની તક સાંપડે છે. તે તાળીઓ પાડનારા અને માત્ર બીજાનો જુસ્સો વધારનારા ટોળામાંથી અલગ થઈ જાય છે. આ જ કારણેે તેનામાં નેતૃત્વની સાથે સાથે તનાવની વચ્ચે પણ કૌશલ્યપૂર્વકની વિશેષતાનો ગુણ વિકાસ પામે છે. રોજિંદા જીવનમાં પણ બિન-ખેલાડી અને ખેલાડી હોય કે પછી એક સમયે ખેલાડી રહી ચૂક્યા હોય તેવા વ્યક્તિની કાર્યકુશળતામાં આભ-જમીનનો ફેરફાર જોવા મળતો હોય છે. આ જ કારણેે ખેલાડીઓ માત્ર ખેલના મેદાનમાં જ નહીં પણ જિંદગીમાં પણ અસાધારણ સિદ્ધિઓને હાંસલ કરી બતાવતા હોય છેે. આવી જ એ વિરલ ખેલ-પ્રતિભા મો બર્ગે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં અમેરિકાના ગુપ્તચર તરીકે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકીને અસાધારણ અને અવિશ્વસનીય એવી સફળતા મેળવતા પોતાના દેશની સેવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.  યુક્રેનીયન મૂળના અમેરિકી બેસબોલ ખેલાડી મો બર્ગે રમતના મેદાનમાં તો જબરજસ્ત સફળતા હાંસલ કરી જ હતી. તેની સાથે-સાથે તેણે બીજા વિશ્વયુ્દ્ધ (1939-1945) દરમિયાન અમેરિકાના ગુપ્તચર તરીકે પણ દેશની સેવા કરી હતી. રમતનું મેદાન એ ખેલાડીમાં એક સૈનિકના પ્...

ખુદ અમેે તો ન પહોંચી શક્યા મંઝીલે, વાટ કિંતુ બીજાને બતાવી દીધી   નિષ્ફળતાએ રમત અને જિંદગીની વાસ્તવિકતા છે, પણ આ નિષ્ફળતા જ ઘણીવાર સફળતાના એવા રાજમાર્ગના દરવાજા ઉઘાડી દેે છે કે, જેના થકી આવનારી પેેઢી આસમાની ઉંચાઈને હાંસલ કરી શકે છે. પોતાની નિષ્ફળતા પર શોક કરવા કેે પ્રયાસોને છોડી દેવાને બદલે કવિ બેફામની જાણીતી ગઝલના શબ્દોને પોતાનો જીવનપથ બનાવનારા મૂક-સેવકો જ ચમત્કારિક સફળતાના પાયામાં રહેલા હોય છે.  ભારતની પ્રાચીન શસ્ત્રવિદ્યા તીરંદાજી આધુનિક સમયમાં હવે રમત સ્પર્ધાનું સ્વરુપ ધારણ કરી ચૂૂકી છે, તેની વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતના 92 વર્ષના સુવર્ણચંદ્રકના દુષ્કાળનો અંત મહારાષ્ટ્રની 17 વર્ષની કિશોરી અદિતી સ્વામીએ આણ્યો. અદિતીએ જર્મનીના બર્લિનમાં તીરંદાજીની કમ્પાઉન્ડ ઈવેન્ટમાં ધાર્યા નિશાન પાર પાડતાં વિશ્વવિજેતાનો તાજ ધારણ કરનારી સૌપ્રથમ ભારતીય તરીકેનો વિક્રમ નોંધાવ્યો. અદિતીની ઐતિહાસિક સફળતાની ઉજવણીને બેેવડાવતા 21 વર્ષના ઓજસ દેવતળેએ ક્મ્પાઉન્ડ તીરંદાજીમાં પુરુષોની સ્પર્ધામાં વિશ્વવિજેેતા બનવાની સિદ્ધિ હાંસલ કરી. આ સાથે 1931થી યોજાતી તીરંદાજીની વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતને 92 વર્ષ એક ...

ચારેબાજુ સીસીટીવીથી માંડીને મોબાઈલ કેમેરાના લેન્સનું સામ્રાજ્ય પ્રસરી ચૂક્યું છે, ત્યારે ભાગ્યે જ કોઈ ઘટના કે સેલિબ્રીટીઝ તેનાથી પોતાની ઓળખને છુપાવી શકે છે. તેમાંય ઈન્ટરનેટના દરિયામાં તરત વિશાળકાય જહાજો જેવી સોશિયલ મીડિયા સાઈટ્સ પર તો દેશ-દુનિયાથી માંડીને જાણીતા અને અજાણ્યાઓની પ્રોફાઈલ્સ અને વિડિયોનો અવિરત પ્રવાહ વહ્યા કરતો હોય છેે. એક સમયે દુનિયા માટે જે કલ્પનાનો વિષય હતું, તે ગ્લોબલ વિલેજ આજે પ્રત્યેક વિશ્વનાગરિકને માટે સહજ સુલભ બન્યું છે. જોકે હજુુ પણ કેટલાક એવા દેશો છે કે,જ્યાંના સત્તાધીશો તેમની પ્રજાને વૈશ્વિક પ્રવાહમાં ભળવા દેવા માંગતા નથી, તેની પાછળનું કારણ માત્ર એટલું જ છે કે, જો તેઓને દુનિયામાં અન્ય દેશોના નાગરિકોની સ્વતંત્રતાનો  પવન અડી જાય તો એક નવો નજજુવાળ સર્જાય અને વર્ષોથી રાજ કરનારાના મૂળિયા હલી જાય.  ઈન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા પરના ઢગલાબંધ નિયંત્રણો ધરાવતા દેશોમાં નોર્થ કોરિયા મોખરે છે. તાનાશાહ કિમ જોંગ ઉનના શાસન હેઠળના નોર્થ કોરિયામાં નાગરિકોની આઝાદી એ શાૅ-કેસમાં મુકેલા પુતળા જેવી - બહારની દુનિયાને દેખાડવા પુરતી છે, પણ અંદરખાને પરિસ્થિતિ તદ્દન ભિન્ન છે અને તેન...

જિંદગી હોય કે રમતનું મેદાન - સફળતા માત્ર સખત મહેનત અને પરિશ્ચમ માત્રથી જ મળતી નથી, પણ ગુરુ કે કોચની ભૂમિકા પણ અત્યંત મહત્વની બની રહેે છે.  ગુરુ પરનો ભરોસો અને તેમના શબ્દોમાં મૂકેલો વિશ્વાસ જ સફળતા સુધીની સફરને આસાન અને ઝડપી બનાવી દે છે. જેનો અહેસાસ સફળતા મેળવનારને વહેલો કે મોડો થયા વિના રહેતો નથી. એકલવ્યની જેમ એકાંતમાં ગમે તેટલી સાધના કરવામાં આવે પણ તેનું ફળ ત્યારે જ મળે છે કેે, જ્યારે નજરની સામે  ગુરુની મૂર્તિ અવિરત તરવરતી રહેતી હોય. તેમના શબ્દ પર સમગ્ર જીવનની દિશા બદલી નાંખવાની તૈયારી હોય. આવી જ સફળતા ભારતીય એથ્લીટ પારુલ ચૌધરીએ એશિયન એથ્લેટિક્સ ચેમ્પિયનશિપમાં બેવડા ચંદ્રકો જીતીને મેળવી છે.  થાઈલેન્ડના બેંગકોકમાં એશિયાના 42 દેશોના એથ્લીટ્સ વચ્ચે યોજાયેલી 25મી એશિયન એથ્લેટિક્સ ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતની 28 વર્ષની પારુલ ચૌધરીએ સુવર્ણ અને રજત એમ બે ચંદ્રકો જીતીને રેકોર્ડબુકમાં પોતાનું નામ કાયમ માટે અંકિત કરાવી દીધું છે. પારુલે મહિલાઓની 3000 મીટરની સ્ટીપલચેઝ સ્પર્ધામાં સુવર્ણ ચંદ્રક હાંસલ કર્યો, તો 5000 મીટરની દોડમાં તેને રજતથી સંતોષ માનવો પડ્યો હતો. જોકે, પારુલની આંત...

જંગ જીતવાની જીગરમાં હામ હોવી જોઈએ, શૂરવીરતા કંઈ કોઈ શસ્ત્રોમાં નથી હોતી. કવિ અગનના શબ્દો એ બાબતને સ્પષ્ટ કરે છે કે,  માત્ર સંસાધનો અને સગવડો જ સફળતાને સુનિશ્ચિત કરતી નથી. તમામ પ્રકારની સગવડો, અઢળક નાણા અને આધુનિક ટેક્નોલોજી વગેરે જેવા સંસાધનો પણ કાંડાના કૌવત વિના પાંગળા છે. રમતના મેદાનમાં ખરુ ખમીર તો ખેલાડીની અંદર પડેલું હોય છે. તમામ પ્રકારની હાઈટેક ટેક્નોલોજીની મદદ કે સુપર ફૂડ એ ખેલાડીને બહેતર બનાવી શકે છે, પણ માત્ર તેના જ સફળતા સફળતાના શિખર સુધી પહોંચી શકાતું નથી. ખેલાડીના જોશ, ઝનૂન અને જઝ્બા સાથેનો જોરદાર પ્રયાસ જ અનોખો ઈતિહાસ આલેેખે છે અને ત્યારે સંપન્ન દેશોના ખેલાડીઓ પણ ટાંચા સંંસાધનોને સહારે આગળ આવેલા ખેલાડીઓ સામે વામણા પુરવાર થતાં હોય છે. આવી જ સફળતા કેરેબિયન વિસ્તારમાં આવેલા એક નાનકડા એવા હૈૈતી દેેશની મહિલા ફૂટબોલરોએ મેળવી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ફૂટબોલની સર્વોચ્ચ સંસ્થા - ફિફા દ્વારા દર ચાર વર્ષે યોજાતા મહિલા ફૂટબોલરો માટેના મહાકુંભ એટલે કે ફિફા મહિલા ફૂટબોલ વર્લ્ડકપનું આયોજન થાય છે, જેેમાં પહેેલીવાર કેરેબિયન દરિયા કાંઠેે વસેેલા ટાપુઓના સમૂહમાં સ્થાન ધરાવતા હૈતી નામના નાનકડા દેે...

સહિષ્ણુતા અને નાવીન્યનો સ્વીકાર એ ભારતીય પ્રજાનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે. આ જ કારણે દુનિયાની વિવિધ સંસ્કૃતિના સંગમ તરીકેની ઓળખ તો ભારત વર્ષોથી ધરાવે છે. તેની સાથે સાથે વિશ્વમાં ચોતરફ અલગ-અલગ રુપ-રંગ અને પરિસ્થિતિના ઢાળમાં ઢળી જવા છતાં પોતાની વિશેષતાને જાળવી રાખનારા ભારતીયો સાહજિક ઓળખાઈ જાય છે. નીદા ફાઝલીના શબ્દોની જેમ કુછ તુમ ભી બદલ કર દેખો, કુછ હમ ભી બદલ કર દેખેં નો અભિગમ જ શ્રેષ્ઠતાની નજીક લઈ જવામાં ઉપયોગી બની છે.  ખાસ કરીને જ્યારે સામુહિક પ્રયાસ થકી સિદ્ધિ હાંસલ કરવાની હોય, ત્યારે દરેક પોતાની ભૂમિકાને અસરકારક રીતે ભજવેે એ જરુરી હોય છેે. પોતાના વ્યક્તિગત લક્ષ્યને જ્યારે સહિયારા પ્રયાસના પ્રવાહમાં એકરુપ કરી દેવામાં આવે ત્યારે જ ચમત્કારો સર્જાતા હોય છે. એક સમયે ટેનિસની રમતમાં જે પ્રકારે લિએન્ડર પેસ અને મહેશ ભૂપતિની જોડીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અણધારી સફળતાનો સિલસિલો સર્જતા ખળભળાટ મચાવ્યો હતો, તેવી જ સફળતા હાલ સાત્વિકસાઈરાજ રાન્કિરેડ્ડી અને ચિરાગ શેેટ્ટીની જોડી બેડમિંટનની દુનિયામાં મેળવી રહી છે.  ભારતીય બેડમિંટને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પટલ પર પોતાની તેજસ્વીતાના અજવાળા પાથર...

બીજા પરણામ મારા, પિતાજીને કહેજો રે, ઘરથી બતાવી જેણે શેરીજી ; બોલી બોલાવ્યા અમને, દોરી હલાવ્યા ચૌટે, ડુંગરે દેખાડી ઊંચે દેરીજી ગુજરાતી સાહિત્યમાં શેષના ઉપનામથી વિશેષ રત્નસંપુટ રચનાઓના સર્જક એવા રા.વિ. પાઠકે બાળકની જિંદગીમાં પિતાની ભૂમિકાને આબાદ રીતે શબ્દદેહ આપ્યો છે. માતાના વાત્સલ્ય અને પ્રેમની અભિવ્યક્ત તો સાહિત્યમાં ઠેર-ઠેર છે, પણ મહદ્અંશે પિતાની લાગણી આંગળીયાત રહી છે. જોકે દરેક સંંતાનને જિંદગીના ધ્યેયનો અને સમાજની સ્થિતિનો બોધ કરાવવાની જવાબદારી પિતાના ખભે જ રહેલી હોય છે. સમાજમાં ધબકતા સંવેદનો માતૃહૃદયને આભારી છે, તો બૌધ્ધિકતા એ પિતાના અધિકારનું ક્ષેત્ર છે. માતાના ખોળામાંથી ઉઠેલા બાળકને સ્હેજ કષ્ટ આપીને પણ ડુંગરે ઊંચેે આવેલી દેરી સમાન ઉચ્ચ લક્ષ્યાંકોના દર્શન કરાવવાની અને ત્યાં સુધીની સફરના કષ્ટોને માટે તૈયાર કરવાનું કાર્ય પિતાને આભારી છે.  ધરતીને ફાડીને અંકુરણ પામેલા કુમળા અંકુરની વટવૃક્ષ થવાની સફર આસાન હોતી નથી. તોફાની પવનો અને સૂરજના તડકાનો સામનો કરવો આસાન હોતો નથી, પણ હકીકતમાં જ ઘડતર છે અને આ જ પ્રકારે પિતા પણ બાળકના વ્યક્તિત્વનું મૌન રહીને સતત ઘડતર કરે છે, જેન...

કુશળતાની સામે ભલભલી સમસ્યાઓને પાણી ભરવું પડે છે. વ્યક્તિ જેમ જેમ પોતાની કુશળતામાં વધારો કરતો જાય છે, તેમ તેમ જિંદગીની રાહ આસાન બનવા લાગે છે કારણ કે પડકાર કરતાં પ્રતિભા હંમેશા વિરાટ સ્વરુપ ધારણ કરી ચૂકી હોય છે. આ જ કારણે દુનિયાને બદલવા કરતાં જો પોતાના વ્યક્તિત્વ કે કૌશલ્યના નિખારમાં સમય આપવામાં આવે તો અસાધારણ પરિણામ હાંસલ કરી શકાય છે. ઈટાલીયન કલબ ઈન્ટર મિલાન તરફથી રમી રહેલો બેલ્જીયમનો ફૂટબોલર રોમેલુુ લુકાકુ તેનું જીવતું ઉદાહરણ છે.  અત્યંત મર્યાદિત સગવડો અને જીવનની પાયાની જરુરિયાતો વિના પણ શ્રેષ્ઠતાને હાંસલ કરવાના સંઘર્ષને સહારે લુકાકુએ ગુમનામીના અંધારાથી લઈને દુનિયાના ટોચના ફૂટબોલરોની હરોળમાં આગવું સ્થાન મેળવી લીધું છે. તુર્કીના ઈસ્તંબુુલમાં આજે મધરાત બાદ રમાનારી ફાઈનલમાં ઈંગ્લેન્ડની કલબ માંચેસ્ટર સિટી સામે ઈટાલીની ઈન્ટર મિલાનનો મુકાબલો ખેલાવાનો છે. ત્યારે ત્રીસ વર્ષીય લુુકાકુ 13 વર્ષ પછી ફરીવખત યુરોપીયન ચેમ્પિયન બનવાના ઈટાલીયન કલબના સ્વપ્નને સાકાર કરવા માટે ઉતરશે. આખા વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચનારી આ ફાઈનલમાં ઈન્ટર મિલાનનો સ્ટ્રાઈકર રોમેલુ લુકાકુ નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવવા માટે તૈયાર છે. ...

' સફર મેં ધૂપ ભી હોગી , ચલ સકો તો ચલો ; સભી હૈ ભીડ મેં તુમ ભી નિકલ સકો તો ચલો... ' નીદા ફાઝલીની જાણીતી પંક્તિઓ કઠોર   વાસ્તવિકતાના ચિત્રણની સાથે હોંસલાને પડકાર ફેંકે છે. મુશ્કેલીઓ અને વિઘ્નો જ વ્યક્તિને તેની કાબેલિયતનો અને પ્રતિભાના વિસ્તારનો અહેસાસ કરાવે છે અને આ જ બાબત સફળતાને વધુ આનંદદાયક તો બનાવે જ છે, પણ તેની સાથે સાથે તે અન્યો માટે દીવાંદાડીની ગરજ પણ સારે છે. આવી જ સફળતા કઝાખસ્તાનની રાજધાની અસ્તાનામાં યોજાયેલી એશિયન કુસ્તી ચેમ્પિયનશિપમાં ભારતના એકમાત્ર સુવર્ણ સિતારા તરીકે બહાર આવેલો 19 વર્ષનો અમન સહરાવત ખરેખર ભારતીય કુસ્તીના સહેરા સમાન છે. કુસ્તી ભારતની પરંપરાગત રમત રહી છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્પર્ધાઓમાં સફળતાના દ્રષ્ટીકોણથી જોતા ભારત હજુ તેની ક્ષમતા પ્રમાણેના ચંદ્રકો હાંસલ કરી શકતું નથી તેવું સ્પષ્ટ થાય છે. એશિયાન કુસ્તી ચેમ્પિયનશિપમાં છેલ્લા બે વર્ષથી ભારતને એક માત્ર સુવર્ણ ચંદ્રક મળી રહ્યો છે અને તે પણ ફ્રિસ્ટાઈલ કુસ્તીની 57 કિલોગ્રામ વજનવર્ગની સ્પર્ધામાં તો છેલ્લા ચાર વર્ષથી ભારતે દબદબો જમાવ્યો છે. સળંગ ત્રણ વખતથી ચેમ્પિયન બનનારો રવિ દહિયા ઓલિમ્પિકમાં રજત ચંદ્રક હાંસલ કર...

  રમત હોય કે જિંદગી - બંને દરેક વેળાએ આશ્ચર્યજનક ઘટનાઓ અને પરિણામો આપવા માટે જાણીતા છે. દરેક વખતે અચાનક જ બદલાતી પરિસ્થિતિ એવા અ-ભૂતપૂર્વ પડકાર સર્જે છે , જેનો સામનો કરવાની કુશળતા જ એક સાધારણ ખેેલાડીને ચેમ્પિયન બનવાની સિદ્ધિ સુધી પહોંચાડી શકે છે. જોકે આ માટે બદલાયેલી પરિસ્થિતિથી ગભરાઈ જવાને બદલેે તેનો સામનો પણ સાવ અનોખા પ્રકારે કરવાનો પ્રયાસ આવનારી પેઢીઓ માટે પણ એક નવી રાહની ખોજ કરી નાંખતી હોય છે. પડકારોનો સામનો કરવાનું સાહસ જ રેસ્ટમાંથી બેસ્ટને અલગ તારવીને દુનિયાની સામે રજુ કરે છે. જાપાનની ઓલિમ્પિયન સ્વિમર રિકીકો ઈકી રમતની દુનિયામાં મક્કમ મનોબળના પ્રગટ ઉદાહરણનું જિવંત સ્વરુપ બની રહી છે. તેણેે સ્વિમિંગ પૂલમાં મેળવેલી સિદ્ધિઓ તો બેશક રમત વિશ્વમાં ત્રીજા કેે ચોથા વિશ્વના દેશો માટે પ્રેરણારુપ છે જ , પણ તેણે જિંદગીએ તેની સામે ફેંકેલા પડકારોનો જે જિંદાદિલી અને હોંસલાથી સામનો કર્યો છે , તે જોતા આખી દુનિયા તેને અહોભાવથી જોઈ રહી છે. રિકીકો લ્યુકેેમિયા જેવા જીવલેણ કેન્સરના રોગની સામે બરોબરની ઝીંક ઝીલીને તેને હરાવી ચૂકી છે અને તેણે આટલેથી સંતોષ માન્યો નથી. તોફાની વાવાઝોડાની જેમ રિકીકોન...

બુદ્ધિ ચાતુર્યને પ્રાચીન કાળથી જ શારીરિક બળથી ચઢિયાતુ માનવામાં આવ્યું છે. ગુજરાતી ભાષામાં રુઢ થયેલી હિન્દીની કહેવત અક્કલ બડી કે ભેંસ ? નો જવાબ જ પ્રત્યુત્તરકારની મનોસ્થિતિના મૂલ્યાંકન માટે પુરતી છે. બે મહાન સામ્રાજ્યો વચ્ચેની લડાઈ હોય કે પછી બે ટીમ વચ્ચેનો રમતના મેદાન પરનો મુકાબલો. દરેકમાં આયોજનની ભૂમિકા મહત્વની છે અને તેનો ઘડવૈયાને જ આખરે વિજયનો શ્રેય મળે છે. ભારત જ નહીં, વિશ્વની લગભગ દરેક સંસ્કૃતિના મૂળમાં શતરંજ કે ચેસની રમતની રમત કોઈને કોઈ સ્વરુપે જોવા મળી છે. જોકે કાળક્રમે નિયમોમાં ઘણા પરિવર્તન આવ્યા છે, તેમ છતાં આજની રંગબેરંગી દુનિયામાં પણ બૌધ્ધિકોને તો બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ મહોરાં અને ચોખંડા ધરાવતી રમત સૌથી વધુ આકર્ષે છે. વિશ્વભરમાં આગવું આકર્ષણ ધરાવતા ચેસને તાજેતરમાં જ નવો વિશ્વવિજેતા મળ્યો છે. ચીનના 30 વર્ષના ડિંગ લિરેને કારકિર્દીમાં પહેલી જ વાર વર્લ્ડ ચેસ ચેમ્પિયનશિપના ક્લાસિક ફોરમેટનના ટાઈટલ જંગ માટે ક્વોલિફાય કર્યું હતુ અને પહેલી જ વારમાં વિશ્વવિજેતા તરીકેનો તાજ હાંસલ કરવાની ઐતિહાસિક સફળતા હાંસલ કરી લીધી છે. કઝાખસ્તાનના અસ્તાનામાં રમાયેલે વર્લ્ડ ચેસ ચેમ્પિયનશિપમાં વર્લ્ડ રેન્કિં...